Na de sluiting van de Oranje-Nassau I-mijn op 31 december 1974 werden de schoorstenen Lange Lies en Lange Jan in augustus 1976 gesloopt. Jarenlang waren zij een herkenningspunt voor de regio en een zichtbaar symbool van de Limburgse mijnindustrie. Precies 50 jaar later staan we stil bij de betekenis van deze bijzondere schoorstenen en de herinneringen die zij hebben achtergelaten.
Beeld: © Familie Eussen
Archief Nederlands Mijnmuseum, maker Sjang Eussen, rechten familie Eussen.
Een sloop die anders verliep
Met een hoogte van ongeveer 135 en 155 meter waren de schoorstenen van grote afstand te zien. Voor veel oud-mijnwerkers en inwoners waren Lange Lies en Jan meer dan alleen hoge schoorstenen. Ze stonden voor het harde werk in de mijnen en voor een periode die de regio heeft gevormd. Na de sluiting van de mijnen werden in een hoog tempo veel van deze gebouwen gesloopt. Maar de sloop van de Lange Jan verliep niet zoals gepland. De schoorsteen viel de verkeerde kant op en nam een hoogspanningsleiding mee. Daardoor kwam een groot deel van Heerlen zonder stroom te zitten. Ook raakten een kantoorpand en verschillende woningen beschadigd.
Herinneringen aan het mijnverleden
Nog steeds leven de schoorstenen voort in de herinneringen van Limburgers. Verhalen, liedjes en foto's houden de herinnering aan Lange Lies en Jan levend. Alleen het schacht- en ophaalgebouw van de Oranje-Nassau I is nog zichtbaar uit deze tijd. Dit gebouw is een van de locaties waar het Nederlands Mijnmuseum zich inzet om de verhalen over het mijnverleden levend te houden.
Zo vertelt Leen Roels, directeur-conservator bij het Nederlands Mijnmuseum: “In het Mijnmuseum bewaren we niet alleen voorwerpen, maar vooral ook de verhalen en herinneringen van mensen over de mijnen. Door die geschiedenis te blijven delen, helpen we toekomstige generaties te begrijpen welke invloed de mijnbouw had en nog steeds heeft op Limburg”.
Het mijnverleden blijft zichtbaar
De Limburgse mijnbouw heeft de regio gevormd. Ook vandaag de dag is die geschiedenis nog zichtbaar. Bij I3ML kijken we daarom niet alleen naar de schade van vandaag, maar ook naar de geschiedenis. Waar vroeger de mijnbouw centraal stond, zetten wij ons nu in voor huiseigenaren die te maken hebben met de mogelijke gevolgen ervan. Wij vinden het belangrijk om aandacht te besteden aan de geschiedenis van de mijnstreek en de verhalen die wij van huiseigenaren horen.
Koffietafel voor Lange Lies en Jan
Wilt u meer weten over de geschiedenis van deze bijzondere schoorstenen? Tijdens Cultura Nova organiseert het Nederlands Mijnmuseum, in samenwerking met SCHUNCK bibliotheek en stichting Ouwe Leem, op zaterdag 29 augustus de Koffietafel voor Lange Lies en Jan. Bezoekers kunnen verhalen met elkaar delen en in gesprek gaan over de betekenis van de twee schoorstenen. De koffietafel staat in het teken van de herdenking van 50 jaar na de sloop van Lange Lies en Jan.
Historicus Marcel Put schreef een boek over de geschiedenis van dit bijzondere paar. Dit boek is verkrijgbaar in de museumwinkel van het Nederlands Mijnmuseum of via website van Ouwe Leem.